Djed Mraz je simpatični djedica koji u različitim kulturama donosi poklone uoči najznačajnijeg zimskog praznika, bilo da je u pitanju Badnjak, Božić, Dan sv. Nikole ili, kao kod nas, Nova godina.

 

Brojne legende o Djedu Mrazu počivaju na drevnoj hrišćanskoj tradiciji po kojoj djeci poklone dijeli sveti Nikola pred Božić. Lik starca sa bijelom bradom i crvenim ogrtačem osmislio je slavni američki karikaturista Tomas Nast (1840-1902).

Nast se proslavio svojim karikaturama, a Amerikanci su toliko voljeli njegove ilustracije, da se smatralo kako njegovi crteži mogu da podstaknu vojni moral i patriotizam.

Lik božićnog vilenjaka sa bijelom bradom Nast je prvi put objavio 3. januara 1863. godine na naslovnici časopisa "Harper's Weekly", s idejom da pošalje božićnu poruku usred američkog građanskog rata.

Kasnije, Nast je uradio više ilustracija Djeda Mraza i one su počele da postaju dio opšte kulture.

Savremena priča o Djedu Mrazu nastala je nakon publikacije pjesme "A Visit From St. Nicholas" (poznatije kao "The Night Before Christmas"), u kojoj se prvi put spominju njegovi irvasi (Rudolf, Dašer, Danser, Pranser, Viken, Komet, Kupid, Donder i Blitzen) koji vuku sanke noć uoči Božića.

Boje njegovog kostima su se mijenjale, dok crvena najzad nije postala opšteprihvaćena nakon što se takav pojavio u na božićnoj čestitki i u dječjoj knjizi L. Frenka Bauma "Život i avanture Djeda Mraza", 1902. godine.

Prikaz djedice "zacementiran" je slikom Hadona Sundbloma za reklamnu kampanju "Coca-Cole". Popularnost takvog lika stvorila je urbanu legendu da je Djed Mraz njihova tvorevina.

Kostim Djeda Mraza ponajviše proizlazi iz ruske tradicije, koja ga prikazuje obučenog u crveni ili plavi kaput i krznene čizme, što je logično za jednu tako hladnu zemlju. Crvena boja njegovog kaputa je "prevagnula" jer je povezana uz biskupski plašt sv. Nikole. Tokom vremena Djed Mraz se mijenjao, u sebi zadržavajući atribute folklora raznih zemalja. Tako neki naučnici smatraju da su moderni atributi Djeda Mraza proizašli iz atributa sibirskog šamana koji je za vrijeme zimskog festivala ulazio u kuće kroz dimnjake i ostavljao pečurke jarkocrveno-bijele boje, koje su ljudi kačili na ognjište (kamin). Pečurke su povezane i s irvasima koji su ih jeli, a sam šaman je mogao i da leti.

Za razliku od lika, ime Djeda Mraza nije globalno - ono se razlikuje u različitim zemljama i kulturama. Negdje ga nazivaju Santa Klaus, Santa Nikolas, Božić Bata i slično.

Njegovo ime je često povezano sa Božićem, ali još češće sa Svetim Nikolom, što je inače religiozni praznik koji prethodi novogodišnjem veselju.

Naziv Djed Mraz, koji se kod nas koristi, inače je jugoslovenski proizvod - osmišljen tako da ne favorizuje nijednu religioznu varijantu u nekadašnjoj zajedničkoj državi.

Legende u narodima širom svijeta:

Holandija...

Priča o savremenom Djedu Mrazu je varijacija holandske priče bazirane na istorijskoj ličnosti sv. Nikoli, koji je bio poznat po svojoj darežljivosti siromašnima. Sv. Nikola je, obučen u svoje biskupske crvene mantije, darovao djecu, siromašne i bolesne. Holandska priča povezuje ga sa Španijom iz koje je brodom dolazio do njihovih obala i domova. Tamo su mu pomagali robovi poznati kao Zvarte Piet (Crni Petar) koji je sv. Nikoli bio isto što i vilenjaci Djedu Mrazu, samo što je nevaljalu i zločestu djecu Crni Petar kinjio i šibao. Sv. Nikola je dijelio poklone na svoj dan (Dan sv. Nikole), ali se vremenom približio i samom Božiću. Godine 1969. papa Pavle VI naredio je da se sv. Nikola izbriše iz rimokatoličkog kalendara, iako je kao svetac ostao.

Njemačka...

U njemačkom folkloru postojale su priče o bogu Odinu, koji je svake godine za vrijeme zimskog solsticijuma održavao veliku lovačku zabavu sa drugim bogovima. Na taj dan djeca bi objesila svoje čizme blizu dimnjaka, a u njih su stavljali mrkvu i šećer za legendarnog Odinovog konja Sleipnira. Odin ih je za njihovu darežljivost nagrađivao slatkišima. Ova tradicija je preživjela i povezala se sa sv. Nikolom. Što se tiče izgleda, Odin je prikazivan takođe kao bradati starac.

Rusija...

Tu je lik i mitske ličnosti iz ruske paganske tradicije. U pitanju je opaki Starac Mraz (odatle mu kod nas dolazi ime Djed Mraz) koji je otimao (kasnije zločestu) djecu i odnosio ih daleko u šume sjevera, gdje ih je vezivao za drveće… Kasnije se Starac Mraz "prodobrio" pa je počeo da daruje dobru djecu, a onu zločestu je prestao da kažnjava. Tako se likom i karakterom postepeno približio i sv. Nikoli.

Skriveni svijet nasmijanog debeljuškastog deke

Astronomi su otkrili planetu koja ima sjaj rubina i safira i nazvali je "HD 219134 b" - ona je 21 svjetlosnu godinu udaljena od Sunčevog sistema i nalazi se u sazvježđu Kasiopeja.

 Riječ je o svjetlucavoj planeti, čija je masa pet puta veća od Zemljine, a oko matične zvijezde kruži toliko brzo da je obiđe za svega tri zemaljska dana.

Njeno svjetlucanje u crvenoj i plavoj boji izazivaju oksidi aluminijuma, kojih ima mnogo na toj planeti.

Astrofizičari vode studiju koja traga za potpuno novom vrstom egzoplanete, a "HD 219134 b" jedan je od tri najbolja kandidata.

Egzoplanete nastaju iz diska prašine i gasova oko protozvijezde. Dalje od centra tih sistema nastaju gasni divovi, dok bliže svojoj zvijezdi nastaju stjenovite planete.

Astrofizičari navode da gasne planete ne mogu imati magnetno polje, te da je riječ o nebeskim tijelima koja su potpuno novi tip "superzemlje" sa egzotičnim sastavom, prenose naučni portali. 

Otkrivena planeta "od rubina i safira"

Godinu na izmaku, u pozorišnom i filmskom životu Srbije, obilježo je odlazak tri izuzene glumačke veličine:

Nebojše Glogovca, Predraga Ejdusa i jedne od najvoljenijih glumica na jugoslovenskim prostorima Milene Dravić.

Nebojša Glogovac

Veliki dramski umjetnik, pozorišni, televizijski i filmski glumac Nebojša Glogovac preminuo je, poslije kraće borbe sa teškom bolešću, 9. februara u Beogradu, u 49. godini.

Glogovac je rođen u Trebinju 1969. godine. Odrastao je u Pančevu. Glumu je upisao 1990. na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu, u klasi profesora Vladimira Jevtovića, zajedno sa Natašom Ninković, Vojinom Ćetkovićem i Sergejem Trifunovićem.

Prva filmsku uloga ostvario je u filmu “Vukovar, jedna priča”, u kome je tumačio lik vojnika Fadila, a prvu glavnu ulogu ostvario je u filmu “Ubistvo sa predumišljajem”, u kome je tumačio lik Bogdana. A veliku popularnost stekao je ulogom Zlatka Gavrilovića u televizijskoj seriji “Porodično blago”.

Kako veoma uspješan pozorišni glumac ostvario je izuzetne uloge u predstavama “Hadersfild”, “Sumnjivo lice”, “Metamorfoze”, “Lutalica”, “Hamlet”. Zapažene uloge tumačio je u filmovima: “Bure baruta”, “Nebeska udica”, “Munje”, “Kad porastem postaću Kengur”, “Žena sa slomljenim nosem”, “Ustav Republike Hrvatske”.

Neke od svojih posljednjih uloga odigroa je u seriji “Nemanjići - Rađanje kraljevine”, gdje je tumačio ulogu Vukana, najstarijeg sina Stefana Nemanje, kao i u filmu “Južni vetar”.

Nebojša Glogovac će ostati upamćen po brojnim ulogama i nagradama koje je dobijao za njihovo tumačenje. Neke od značajnijih su: nagrada “Car Konstantin” filmskog festivala u Nišu, “Zlatna arena” Filmskog festivala u Puli, Nagrada “Zoran Radmilović”, Sterijina nagrada za glumačko ostvarenje, Nagrada Jugoslovenskog dramskog pozorišta.

Predrag Ejdus

Jedan od najboljih srpskih glumaca, prvak Drame Narodnog pozorišta u Beogradu Predrag Ejduspreminuo je 28. septembra u 72. godini, poslije duge i teške bolesti. Ejdus je rođen 24. jula 1947. godine u Beogradu. Glumu na Akademiji za pozorište, film i televiziju diplomirao je 1972. godine u klasi profesora Milenka Maričića.

Odmah poslije diplomiranja, postao je član glumačkog ansambla Narodnog pozorišta u Beogradu. U njemu je proveo pune dvije decenije, da bi tokom 1993. godine prešao u Jugoslovensko dramsko pozorište. Poslije 13 godina provedenih u JDP-u vratio se u Nacionalni teatar u kojem je, između 2007. i 2009. godine, obavljao i funkciju upravnika.

Tokom svoje izuzetno uspješne karijere odigrao je oko 200 pozorišnih uloga na scenama širom nekadašnje Jugoslavije: u Beogradu, Novom Sadu, Subotici, Zagrebu, kao i u Njemačkoj, Francuskoj, Kanadi, SAD, Mađarskoj, Švajcarskoj.

Među Ejdusova antologijska pozorišna ostvarenja ubrajaju se likovi Osipa Mandeljštama, Joakima Vujića, Kneza Miškina, Franca Kafke, Napoleona, Alekseja Fjodoroviča Karamazova, Borisa Godunova, Isaka Babelja, Porfirija Petroviča, Laze Dunđerskog, Fausta, Šajloka, Kir Janje...

Ulogu Bernarda Draha u kultnoj predstavi “Šovinistička farsa”, nastaloj po tekstu Radoslava Pavlovića, u režiji Egona Savina, odigrao 1.800 puta.

Pored pozorišta, popularni Peca Ejdus je snimio je više od 50 filmova, televizijskih drama i serija.

Dobitnik je velikog broja nagrada, među kojima je i najveće priznanje koja se u Srbiji dodjeljuje pozorišnim glumcima i glumicama za životno djelo, odnosno cijelokupno pozorišno glumačko ostvarenje - “Dobričin prsten”.

Ove 2018. godine doajen srpskog glumišta Predrag Ejdus dobio je dvije nagrade za životno djelo: “Sterijinu nagradu” za naročite zasluge na unapređenju pozorišne umjetnosti i kulture i Nagradu za životno djelo “Zlatni ćuran”.

Milena Dravić

Jedna od najpoznatijih i najvoljnijih diva srpskog i jugoslovenskog glumišta Milena Dravić preminula je u Beogradu 14. oktobra. Dvije i po godine ranije, Milena je ostala bez supruga, legendarnog glumca Dragana Nikolića, kada je i oboljela.

Milena je na film došla slučajno, kada ju je 1958. godine u Sarajevu zapazio slovenački reditelj František Čap i dao joj ulogu u filmu “Vrata ostaju otvorena”. Poslije svoje prve filmske uloge, snima “Diližansu snova”, “Zajednički stan”, “Bolje je umeti”, “Uzavreli grad” i “Leto je krivo za sve”.

Tada upisuje glumu na beogradskoj Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju, i počinje rad na filmu “Prekobrojna”, reditelja Branka Bauera. Uloga djevojke sa sela koja sa momkom kreće na radnu akciju, i Zlatna arena na Filmskom festivalu u Puli kojom je za tu ulogu nagrađena, od Milene su napravile zvijezdu i utrče put njenoj blistavoj filmskoj karijeri.

Glumila je u više od 100 filmskih ostvarenja, a posebnu popularnost donijela joj je česta saradnja sa lagendarsnim Ljubišom Samardžićem.

Svoje najpoznatije role ostvarila je u filmovima, svog prvog supruga reditelja Puriše Đorđevića, “Prekobrojna” i “Jutro”, zatim u epskim ostvarenjima partizankoh filma “Kozara” i “Bitka na Neretvi”, kao i u popularnim komedijama “Ljubavni život Budimira Trajkovića”, “Rad na određeno vreme”, “Moj tata na određeno vreme”, “Nije lako sa muškarcima” i “Zona Zamfirova”.

Onima koji su odrastali sedamdeseti i osamdesetih poznata je i kao učiteljica iz kultne dečje serije “Priče iz Nepričave”. Sa svojim trećim suprugom i kolegom Draganom Nikolićem, od 1972. do 1974. godine, vodila popularni šou program “Obraz uz obraz”.

Milena je često tumačila uloge samohrane majke, seljanke, žene iz radničke klase, bivala ekscentrična junakinja filmova Crnog talasa, a za veliki dio svog uspjeha u karijeri duguje i romantičnim komedijama u kojima često glumila uz Ljubišu Samardžića.

Milena Dravićeva je dobitnica Nagrade za najbolju sporednu žensku ulogu na Kanskom filmskom festivalu, specijalne nagrade Zlatna ruža na Filmskom festivalu u Veneciji, kao i najprestižnijih domaćih glumačkih nagrada “Dobričin prsten” i “Žanka Stokić”, za cjelokupan doprinos jugoslovenskoj i srpskoj kinematografiji, nagrade “Joakim Vujić”, nagrade “Pavle Vujisić” na Filmskim susretima u Nišu, četiri “Zlatna ćurana” na Danima komedije u Jagodini i rekorderka sa osvojenih 10 “Zlatnih arena” na Filmskom festivalu u Puli.

Ove godine napustili su nas i...

Jedan od prvih i najpoznatijih novinara i reportera koji su izvještavali o vremenskoj prognozi, u istoriji televizje na jugoslovenskim prostorima, Kamenko Katić preminuo je 31. marta, u Novom Sadu, u 83. godini. Ostaće upamćen kao čovjek koji je svojim šarmom, lakoćom i prirodnim ponašanjem pred kamerama, od izveštaja o vremenu napravio je najgledaniju rubriku u televizijskog Dnevniku, i postavio standarde izvještavanja za buduće generacije.

Glumica Jelena Jovanović Žigon preminula je 11. aprila, poslije iznenadne i kratke bolesti, u 85. godini. Snimila je više od 50 igranih i 15 televizijskih filmova, među kojima su najpoznatiji “Prvi građanin male varoši”, “Moja strana sveta”, “Jutro”, “Divlje seme”, “Sudar na paralelama”, “Kapetan Leši”. Najveću popularnost stekla je ulogom “prije” Jelene Todorović u seriji filmova “Žikina dinastija”. Bila je supruga glumca Steve Žigona.

Poznati klarinetista Božidar Boki Milošević preminuo je 16. aprila u Beogradu u 87. godini. Milošević je bio šef Narodnog orkestra RTS-a, profesor Muzičke škole “Josip Slavenski” i član orkestra i solista Beogradske filharmonije.

Istaknuti srpski ljekar, neuropsihijatar, psihoterapeut i književnik, Vladeta Jerotić preminuo 4. septembra u Beogradu u 95. godini. Jerotić je bio je svestrani erudita, akademik SANU i povremeni predavač na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Dobitnik brojnih nagrada i priznanja, Jerotić je ostavio veliki broj publikacija iz oblasti psihoanalize, psihoterapije, religije i filozofije.

Glumac Pozorišta na Terazijama Božidar Bole Stošić preminuo je 13. decembra u Beogradu u 82. godini, posle duge i teške bolesti. Karijeru dugu više od pola vijeka počeo je kao Bole iz bureta u dječjoj emisiji “Hiljadu zašto”. Posljednji put na sceni je zaigrao u mjuziklu “Fantom iz opere” u svojoj matičnoj kući. Publika ga pamti po ulogama u televizijskim serijama “Porodično blago” i “Srećni ljudi”, kao i po sjajnoj roli u mjuziklu “Neki to vole vruće” Pozorišta na Terazijama.

Jedan od najpoznatijih srpskih arhitekata u svijetu Mihajlo Mitrović preminuo je 20. decembra, u 97. godini. Mitorvić je bio intelektualac i stvaralac velike širine, komentator i kritičar arhitekture, graditeljstva i oblikovanja urbanog prostora. Autor je urbanističkih planova za brojne gradove, projektant jednog od najprepoznatljivijih simbola Beograda - kule “Geneks”, zatim hotela “Putnik” i Hram Vasilija Ostroškog. Bio je redovni profesor na Fakultetu primenjenih umjetnosti u Beogradu.

U 2018. godini napustili su nas i pevač tradicionalnih narodnih pjesama sa Kosova i Metohije - Jordan Nikolić, glumica Jugoslovenskog dramskog pozorišta, poznata i po brojnim ulogama u radijskim i televizijskim dramama, Radmila Andrić i pozorišni glumac i reditelj Momir Bradić.

Ex-Yu

Velikan jugoslovenske i hrvatske muzike, pjevač i kantautor Oliver Dragojević umro je u Splitu 29. jula, u 71. godini. Ostaće poznat po brojnim hitovima rado slušanim na prostru cijele bivše zajedničke države, među kojima se izdvajaju: “Galeb i ja”, “Oprosti mi pape”, “Vjeruj u ljubav”, “Nadalina”, “Svirajte noćas za moju dušu”, “Što to bješe ljubav” i drugi.

Svijet je početkom ove godine napustio još jedan poznati Splićanin, novinar, pisac i reditelj Predrag Lucić, jedan od osnivača poznatog hrvatskog nedjeljnika Feral tribjun.

 

Резултат слика за nebojša glogovac

U najmanje četiri kineska grada zabranjene su božićne dekoracije, kao što su jelke i prikazi Djeda Mraza, javili su lokalni mediji.

Kineska Vlada pokrenula je inicijativu da se ograniči proslavljanje Božića širom zemlje, sa namjerom da se "promoviše tradicija", javio je AP.

U kineskoj pokrajini Nanjang iz jednog trgovinskog centra uklonjene su sve dekoracije, uključujući veliku okićenu jelku, nakon što su se zvaničnici Vlade žalili vlasniku zgrade u kojoj se nalazi trgovinski centar.

"Sputnjik" piše da se u Kini, za razliku od većine svijeta, ove godine ne osjećaju božićne vibracije, usljed napora da se iz javnog života istisnu tragovi ovog praznika.

Stručnjak za modernu Kinu Zi Јang izjavio je za AP da će Božić i "druge strane ideje" sve više biti ograničavane, zbog politike kineskog predsjednika Si Đinpinga, koji nastavlja da vladajuću partiju predstavlja kao bastion kineske tradicije.

U gradu Langfang južno od Pekinga iz izloga su uklonjene dekoracije, a lokalna policija zabranila je dekorativna ulična svjetla i zastave.

Vlasti u gradu Panlong objavile su izvještaj u kojem se navodi da je "zabranjeno vješanje božićnih čarapa, nošenje božićnih kapa, kićenje jelki i slično".

Međutim, kineski "Global tajms" piše da ne treba pretjerivati u reakciji na postupak kineskih vlasti, jer su ovakve mjere usmjerene protiv "komercijalizaovanja Božića i prekomjernog unošenja nepotrebnih namirnica“, a ne protiv samog praznika.

Thumbnail

Više od 1,6 miliona ljudi potpisalo je onlajn peticiju za sudski poziv Francuskoj zbog toga što nije učinila dovoljno da se izbori sa klimatskim promjenama.

 Organizacije Grinpis, Oksfam i dvije francuske grupe za zaštitu životne sredine pokrenule su peticiju prošle nedjelje.

Njihov poziv naišao je na ogromnu podršku u samo nekoliko dana, uključujući filmske zvijezde Marion Kotijar i Žilijet Binoš, prenosi AP.

Direktor francuskog Grinpisa Žan Fransoa Žulijar kazao je za TV BFM da se te grupe nadaju eventualnoj presudi suda kojom će se od Francuske zahtijevati da dodatno smanji emisiju ugljenika.

Agencija podsjeća da je prošlog mjeseca francuski predsjednik Emanuel Makron pokušao da poveća porez na gorivo kako bi građane odvratio od korišćenja fosilnih goriva, ali je to izazvalo proteste širom zemlje pa je odustao od toga.

Više od 1,6 miliona ljudi traži da se sudi Francuskoj zbog klime

 

U Moskvi i cijeloj Rusiji sve je spremno za doček Nove godine. Praznična atmosfera se osjeća na svakom koraku. U parkovima i na gradskim trgovima održavaju se novogodišnji vašari, koncerti, pozorišne predstave, a novogodišnja groznica "trese" Ruse.

Rusi u 2019. ulaze 11 puta, najveći spektakl u Moskvi

 

Nova godina se u Rusiji dočekuje čak 11 puta, u 11 vremenskih zona. Prvi Novu godinu dočekuju na Kamčatki i Čukotki. Praznik žitelji tih oblasti dočekuju devet sati prije Moskovljana. Posljednji će Novu godinu dočekati stanovnici Kalinjingradske oblasti.

Tradicija proslavljanja Nove godine u Rusiji započeta je za vrijeme Petra Velikog. On je 1699. godine izdao Ukaz kojim je odredio da se Nova godina proslavlja kao u Evropi — 1. januara, a ne 1. septembra, kako je bilo do tada.

Carskim ukazom svim Moskovljanima je naređeno da slave Novu godinu, da pale logorske vatre, prave vatromet, čestitaju jedni drugima i ukrašavaju kuće granama četinara.

Običaj darivanja novogodišnjih poklona pojavio se za vrijeme Katarine Druge, dok je novogodišnju jelku prije više od dva vijeka, 1817. godine, u Rusku imperiju iz Njemačke donjela pruska princeza Šarlota, odnosno velika kneginja Aleksandra Fjodorovna, buduća imperatorka, supruga Nikolaja Prvog.

Foto: Sputnjik
Foto: Sputnjik

Dvadesetih godina prošlog vijeka, poslije Oktobarske revolucije, sovjetske vlasti ukidaju i Božić i Novu godinu, a jelku zabranjuju, pa su mnogi nastavili da je proslavljaju tajno, iza debelih zavesa, i tiho, da susjedi ne čuju. Tako se Nova godina pretvorila u pravi porodični praznik, koji se i danas najradije slavi u krugu najbližih, u kući ili na dači, uz bogatu trpezu, neizostavnu olivije salatu, mandarine i šampanjac.

Poslije decenije zabrana, od 1937. na glavne gradske trgove vraćaju novogodišnje jelke, otvara se prva sovjetska fabrika novogodišnjih ukrasa, Nova godina se javno slavi, a Deda Mraz i prvi put zvanično dobija pomoćnicu — svoju unuku Snjeguročku.

Već 80 godina najvažniji novogodišnji događaj odigrava se u Kremlju. Tu se kiti glavna jelka Rusije koja po pravilu mora da bude i najveća i najljepša. Obično je to ljepotica od najmanje stotinu ljeta, dokazano zdrava…

Foto: Sputnjik
Foto: Sputnjik

Tradicija da se lider zemlje obraća naciji u novogodišnjoj noći počela je još u sovjetsko doba, dok je na čelu zemlje bio Leonid Brežnjev.

Po pravilu, novogodišnje obraćanje predsjednika snima se ranije, ali se na televiziji emituje 31. decembra u 23.55 sati po lokalnom vremenu svake vremenske zone u Rusiji.

U tom trenutku, prekida se novogodišnji program, kamere prikazuju sat na Spaskoj kuli Kremlja koji odbrojava posljednje sekunde stare godine, a predsjednik Rusije se obraća naciji čestitajući građanima Novu godinu. To obraćanje prati gotovo svaki stanovnik Rusije, od Kalinjingrada do Vladivostoka.

Poslije novogodišnje čestitke predsjednika Rusije, tačno u ponoć, oglašavaju se zvona sa kremaljskih kula, intonira se nacionalna himna, zapušači sa boca šampanjca lete u vazduh, a nad Crvenim trgom počinje veliki novogodišnji vatromet, koji i zvanično označava početak nove kalendarske godine.

Foto: Sputnjik
Foto: Sputnjik

Please publish modules in offcanvas position.